Evente & Aktivitete

Krijesat mitologjike të Alpeve

Krijesat mitologjike të Alpeve

Zanat e malit

Kulti i zanave malore vjen nga Ilirët deri në ditët e sotme.
Studiuesi gjerman M. Lambertz shkroi: "Zana është feja dhe muza e maleve shqiptare." Zanat e malit në letërsinë popullore reflektohen si kujdestarë të luftëtarëve. Ato përshkruhen si vajza shumë të bukura të reja që jetojnë në malësi, lahen në lumenj malorë, këndojnë dhe kërcejnë.
Zanat e malit mund të jenë të egër dhe hakmarrëse me njerëzit. Ata mund të jenë kundërshtare shumë të rrezikshme dhe besohet të kenë fuqinë për të ngurtësuar njerëzit me një shikim të vetëm.

Dhia e artë

Në mitologjinë shqiptare, dhitë e egra përshkruhen si hyjnitë e pyllit dhe gjuetisë, dhe ata kanë brirë të artë. Sipas Eposit të Kreshnikëve, zanat e malit e marrin forcën e tyre nga këto dhi dhe e humbasin kur dhitë ikin.
Koka e dhisë së artë është zbukurimi më karakteristik në trupin e lahutës shqiptare, pothuajse kudo në Shqipërinë Veriore, Kosovën dhe në mesin e shqiptarëve të Malit të Zi dhe Maqedonisë.
Sipas një legjende, dikur një zanë mali u maskua si një dhi me brirë të artë dhe ai që e kapte atë gjallë do të përfitonte nga fuqitë e saj hyjnore. Muji kapi dhinë e eger, dhe prej asaj momenti dhia u be zana e Mujit, duke e mbrojtur ate nga cdo rrezik.